Back

ⓘ Балтач районы, Татарстан. һәм Балтач районы – рус. Балта́синский районы - Россия Федерациясенең Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һ ..



                                               

Айдар Хәйретдинов

1978 елның 21 июнендә Нөнәгәр авылында туган. 1995 елда Арбор урта мәктәбен тәмамлый һәм Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Мәскәү юридик институтының Казан филиалына укырга керә. 1997 елда читтән торып укуга күчә, Балтач район эчке эшләр бүлегенең җинаятьләрне эзләү буенча оперуполномоченные булып эшли башлый. Аннары - Балтач районы эчке эшләр бүлегенең хәрбиләштерелгән сак хезмәте бүлеге начальнигы, милиция майоры. Бүгенге көндә - Балтач районы Башкарма комитеты рәисе вазыйфасын башкара.

                                               

Борис Мартынов

1928 елның 5 июлендә Чуваш АССРның Цивильск районындагы Рындино авылында туган. 1945 елда шушында урта мәктәп тәмамлый. 1947-1952 елларда Казан авыл хуҗалыгы институтында укый. 1952 елда Чепьядагы Г.Димитров исемендәге МТСка участок агрономы итеп җибәрелә. Шул ук елны ул баш агроном итеп билгеләнә, ә 1954-1958 елларда МТСның директоры булып эшли. Бер ел Чепья районы авыл хуҗалыгы инспекциясе начальнигы була. Сугыштан соңгы авыр елларда Чепья төбәгендәге колхозларны торгызу һәм аякка бастыру өчен Б.П.Мартынов зур көч куя, бу як халкының тирән ихтирамын казана. Берничә чакырылыш район Советы ...

                                               

Нургали Сафин

1920 елның 25 августында Кызыл юл районының хәзер Арча районы Мәмсә авылында туган. Авылдагы җидееллык мәктәпне тәмамлаганнан соң 1937 елда Казанга килә. Кыска сроклы курслар үтә һәм электромонтер булып хезмәт юлын башлый.

                                               

Рәшит Алимов

1920 елда Чүпрәле районының Татар Төкесе авылында туган. Урта белем алганнан соң Ульяновск шәһәрендә автомобиль юллары техникумында укый. 1939 елда техникумны тәмамлап Кызыл Армия сафларына китә. Кайткач бер ел туган авылындагы "Барыш" колхозында эшли.

                                               

Тәлгать Мостафин

1929 елның 3 июлендә Түнтәр авылында туган. 1944 елда Түнтәр җидееллык мәктәбен, 1947 елда Арча педагогия училищесын тәмамлый. 1949 елга кадәр туган авылында балалар укыта. 1949-1954 елларда - Чепья районы мәгариф бүлеге инспекторы. 1955-1957 елларда КПССның Чепья райкомының политмәгариф кабинеты мөдире була.

                                               

Тәлгать Вәлиуллин

Вәлиуллин Тәлгать Вәлиулла улы Түнтәр авылнда 1937 елның 24 октябрендә туган. 1952 елда Түнтәр җидееллык мәктәбен тәмамлый һәм колхозда атлы йөк ташучы булып эшли. У сугыш чоры баласы гына түгел, ә сугыш ятиме дә. Балачактан, 7-8 яшеннән ул колхоз эшендә булган, Сугыш елларында һәм сөгыштан соңгы елларда атлы ургыч белән көне-төне басуда ашлык уруда, ындырда ашлык сугуда катнашкан

                                               

Үзбәк Закиров

1925 елда Комаров Завод Комзавод авылында туган. Җидееллык белем алганнан соң Кызыл юл районы МТСы каршындагы тракторчылар курсын тәмамлый һәм 1943 елның башында тракторчы булып хезмәт юлын башлый. Шушы елның көзендә Кызыл Армия сафларына алына. Ул Приморье хәрби округында хезмәт итә, Ерак Көнчыгыш фронты гаскәрләре составында япон империалистларын тар-мар итүдә катнаша.

                                               

Шамил Сираҗиев

1925 елның 12 августында элекке Кызыл Юл районының Иске Кенәр авылында туган. Җиде сыйныф белем алгач Арча районының "Чулпан" колхозында эшли. 1943-1950 елларда армия сафларында хезмәт итә. Бөек Ватан сугышында катнаша.

                                               

Айдар Ашрапов

Ашрапов Айдар 1989 елның 15 мартында Татарстан Республикасы Балтач районының Нөнәгәр авылында туган. Нөнәгәр урта мәктәбендә укыган. Мәктәп елларында ук мохтаҗларга ярдәм итү хезмәт отрядында катнашып, актив эшчәнлек алып барган. 8 сыйныфтан алып студент елларына кадәр милли татар көрәше белән шөгыльләнгән. Шушы вакыт аралыгында 35 тапкыр төрле дәрәҗәдәге ярышларда җиңү яулаган. Спорт аңа дисциплиналы булырга һәм холкын чыныктырырга ярдәм иткән. Студент елларында студентлар һәм аспирантларның профком әгъзасы булып торган. Ул хезмәт юлын укытучы буларак башлап җибәрә. 2012 елның гыйнварынна ...

                                               

Мөхәммәтгали Закиров

1907 елның 8 августында Нөнәгәр авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туган. Нөнәгәр мәктәбендә башлангыч белем ала. Укуын Чепья мәктәбендә дәвам итә. 1920 елда гаиләдәге сигез туган ятим кала һәм Мөхәммәтгалигә укуын ташларга туры килә. 1920-1924 елларда ул йорт хуҗалыгын алып бара, кече туганнарын карый. 1924-1926 елларда авылның таза тормышлы кешесе Корбангалиевтә батрак була. 1926 елдан Киров өлкәсенең Константиновка авылындагы пыяла заводында ташчы, урман кисүче булып эшли. Шушыннан 1929 елда эшче-крестьян Кызыл Армиясе сафларына алына, полк мәктәбендә укый, полктагы укытучылар хәзе ...

                                               

Хәбибрахман Габдрахманов

Алабугада Хәбра Рахман эзләре Хәбра Рахман 1914 елда Балтач районы Янгул авылында туа. 8 яшендә ятим кала һәм балалар йортында тәрбияләнә. 1930 елда, 7 сыйныф бетереп, авылда укытучы булып эшли башлый. Беренче шигырьләре һәм хикәяләре" Ялчы” газетасында басыла. 1936 елда Казан педагогия институтын тәмамлагач, Алабугага күчеп килә һәм Алабуга педагогия училищесында татар теле һәм әдәбиятын укыта башлый. 1938-1940 елларда армия сафларына алына, Халхин-Гол янындагы сугыш хәрәкәтләрендә катнашып," Батырлык өчен” медале белән бүләкләнә. Армиядән соң Алабуга педагогия училищесында һәм китапханә ...

                                               

Йосыф Баязитов

1898 елның 21 гыйнварында Арча районының Каратай авылында туган. Аның әтисе шушы авылда мулла була һәм башлангыч белемне дә ул әтисеннән ала. Аннан соң данлыклы Кышкар мәдрәсәсен тәмамлый, Малмыжга барып рус-татар мәктәбендә белем ала. Малмыж өязе мәгариф бүлегендә вак милләтләр бүлеге инструкторы булып эшли. 1921-1924 елларда Мәмсә волостенда балалар йорты директоры була.

Балтач районы (Татарстан)
                                     

ⓘ Балтач районы (Татарстан)

һәм

Балтач районы – рус. Балта́синский районы - Россия Федерациясенең Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек муниципаль район. Район 1930 елда ТАССРның административ берәмлеге буларак оештырыла. 1963 елда аны Арча районына кушалар, ә ике елдан, үзәген Балтач шәһәр тибындагы поселогында билгәләп, торгызалар. 2019 елда районда хәләл җитештерү белән шөгыльләнүче компанияләр өчен "Балтач" индустриаль паркы төзелә.

                                     

1. Географиясе

Балтач районы Татарстан Республикасының төньягында урнашкан, Арча, Кукмара һәм Саба районнары, шулай ук Мари Ил Республикасы һәм Киров өлкәсе белән чиктәш. Район территориясе - 1094.5 квадрат километр. Административ үзәге - Балтач шәһәр тибындагы поселогы, Казаннан 100 км ераклыкта урнашкан. Рельефы 170-200 метр биеклектәге калкулык тигезлегеннән гыйбарәт. Елга челтәрен Шушма елгасы һәм аның кушылдыклары - Арбор, Кубыр һәм Көшкет тәшкил итә.

                                     

2. Гербы һәм флагы

Район гербы Балтач муниципаль район Советы карары белән 2006 елның 21 декабрендә расланды. Гербның үзәк фигурасы булып тәпиләренә районга исем биргән балта тоткан аю тора. Аю - куәт, көч, ышаныч, урман хуҗасы символы. Гербта ул йорт төзей дип сурәтләнгән, бу Балтач осталарының агачтан эше буенча гореф-гадәтләре һәм осталыгы турында сөйли. Балтаның көмеш төсе чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашуны символлаштыра. Гомумән, төсләр гаммасы район тормышында табигый ресурсларның әһәмиятен ассызыклый: яшел төс табигатьне һәм сәламәтлекне, зәңгәр - намус, рухиәт һәм табигый һәйкәлләрне, алтын - уңыш, байлык, тотрыклылык, интеллект һәм хөрмәтне символлаштыра.

                                     

3. Тарих

"Акмано бушлыгы" буларак та танылган Балтач бистәсенә XVII гасыр башында нигез салына. Ул вакытта җирле халык игенчелек һәм терлекчелек белән шөгыльләнә.

1920 елга кадәр район территориясе Казан губернасының Казан өязенә һәм Нократ губернасының Малмыж өязенә карый. Соңыннан район ТАССРның Арча кантонына кушыла. 1930 - 1932 елларда ул Түнтәр районына күчә, 1932 елның маенда аны Балтач дип үзгәртәләр. 1963 елда район, башка бик күпләр кебек үк, бетерелә һәм Арчага кушыла, әмма ике елдан соң мөстәкыйль административ берәмлек буларак торгызыла.

2006 - 2012 елларда район башлыгы булып Зарипов Марат Хәй улы эшли. 2012 елдан әлеге вазифаны Нотфуллин Рамил Рәшит улы башкара. Башкарма комитет белән Хәйретдинов Айдар Фоат улы җитәкчелек итә.

                                     

4. Халык

2020 елга районда 33 176 кеше яши. 2010 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, татарлар - 84.7 процент удмуртлар - 12.5 процент, руслар - 1.5 процент. Шәһәр шартларында Балтач штп район халкының24.04 проценты йәши.

                                     

5.1. Икътисад Хәзерге торышы

Балтач районы 2020 елгы милли рейтингта тормыш сыйфаты буенча барлык 43 район арасында 22нче урынны алып тора. Биредә начар юлларның өлеше 12 процент кына, ике авылда гына да суүткәргеч үткәрелмәгән - бу республика буенча иң яхшы күрсәткечләрнең берсе.

Район икътисадының нигезе - авыл хуҗалыгы, аңа районда җитештерелгән тулай продукциянең 51 проценты туры килә. Биредә ит-сөт терлекчелеге, дуңгызчылык, сарыкчылык һәм йорт куяннары үрчетү үсеш алган. Моннан тыш, районда арыш, сабан бодае, арпа, солы, борчак, бәрәңге, җитен, көнбагыш һәм рапс игелә. Авыл хуҗалыгы җирләре 78.2 мең гектар барлык республика буенча авыл хуҗалыгы җирләренең 2 процентын тәшкил итә, шуларның 71.1 гектары - сөрүлек җирләре. 2017 ел күрсәткечләренә караганда, районда ел саен 100 мең тоннадан артык ашлык, 67 мең тонна сөт һәм 6 мең тонна ит җитештерелә.

Сәнәгать җитештерүе азык-төлек, җиңел, он-ярма һәм чыгару сәнәгате предприятиеләре тарафыннан тәкъдим ителгән. Иң эре предприятиеләр - "Вамин" компаниясенең Татарстан филиалы Балтач ММК-сы, "Ушма", "Кара күл" оешмалары, "Икмәк" ПБ.



                                     

5.2. Икътисад Инвестицион потенциал

2020 елның беренче яртысында төп капиталга инвестицияләр 1.3 миллиард сум тәшкил итә. Районда барлыгы 232 кече һәм урта предприятие, шулай ук 664 шәхси эшмәкәр теркәлгән. Аларга ярдәм итү өчен муниципаль берәмлек территориясендә берничә дәүләт программасы гамәлгә ашырыла: микрозаймнар бирелә, кредит бирүне стимуллаштыру программасы эшли, җиһазлар лизингы килешүе буенча түләү чыгымнарын субсидияләү һәм башкалар.

Хәләл индустриядә эшләүче эшкуарлар өчен 2019 елда 16 гектар мәйданда "Балтач" тематик индустриаль паркы төзелә. Проектның инвесторы - "Линова" ИФК-сы, проектка беренчел кертемнәр 10 миллион сум тәшкил итә.

2019 елда Иске Салавыч авылында "Татарстан" авыл хуҗалыгы предприятиесе 4 мең башка исәпләнгән мегаферма төзи башлады, проектның гомуми бәясе 450 миллион сум. Ферма ике заманча сыер абзары белән җиһазландырылыр дип көтелә. Татарстан Республикасы Гарантия фонды проектка 30 миллион сум инвестицияләү нияте турында белдерә.



                                     

5.3. Икътисад Транспорт

Район территориясе буенча 16к-0396 "Казан - Малмыж" автомобиль юлы уза, аннан "Балтач - Шәмәрдән - Байлар Сабасы - Теләче" шулай ук Кукмара һәм Нократ Аланы күперенәчә, 16К-0520 "Балтач - Чепья", 16К-0533 "Шеңшеңәр - Чепья - Мари-Төрек" автомобиль юлы уза.

                                     

6. Экология

Районның табигый-тыюлык фонды 3950 гектар тәшкил итә. 2001 елда оешкан "Балтач" комплекслы тыюлыгы зур өлешне алып тора. Ул Арча урманчылыгының гомуми мәйданы 3452 га булган ике урман участогын: Карадуган "Муса урманы" һәм Нормабаш үз эченә ала.

Моннан тыш, район территориясендә табигать һәйкәлләренә караган табигый объектлар: Кара Күл һәм Шушма елгасы, шулай ук саклана торган табигый объект - Сурнар аучылык тыюлыгы урнашкан.

                                     

7. Социаль өлкә

Балтач муниципаль районының мәгариф өлкәсендә 51 гомуми белем бирү мәктәбе, лицей, ике гимназия һәм 40 мәктәпкәчә балалар учреждениесе исәпләнә. Мәдәният өлкәсе район мәдәният йорты, китапханәләр, авыл клублары белән тәкъдим ителә. Район газеталары арасында "Хезмәт" Труд" рус һәм татар телләрендә чыга.

Районда берничә музей урнашкан: "Халыклар дуслыгы" туган якны өйрәнү музее, Себер тракты тарихы һәм Муса Җәлил музее, драматург Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары. Моннан тыш, муниципаль берәмлек территориясендә Казан ханлыгы чорына һәм неолит чорына караган 11 археология һәйкәле, шулай ук 5 тарих һәм 8 архитектура һәйкәле урнашкан.

                                     

8. Район җирлегендә туган күренекле кешеләр

  • Харис Салихҗан, дин эшлеклесе, язучы.
  • Рамил Нотфуллин 1961, Салавыч Сәрдегәне, ТР Балтач районы башлыгы 2012 елдан.
  • Равил Фәхретдинов 1937-2014 – мәшһүр татар тарихчысы-галиме, археолог, академик һәм язучы.
  • Габдулла Гарифуллин, Советлар Берлеге Каһарманы.
  • Васил Булатов, Советлар Берлеге Каһарманы.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →