Back

ⓘ Татарстан - Ватаным Татарстан газетасы, гербы, язучылар берлеге, радиосы, Республикасы гимны, Татарстан, телерадиокомпания, Республикасы Дәүләт Советы, Arça ..



                                               

"Ватаным Татарстан" газетасы

Ватаным Татарстан – татар телендә чыгучы Татарстан дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы. Газета сәхифәләрендә мәкаләләрдән тыш рәсми документлар да бастырыла. 2010 елның беренче яртыеллыгында гомуми тиражы – 24 мең данә. Газета 1918 елдан бирле чыга. Башта "Эш" дип аталган була. 1920 елдан газета "Татарстан хәбәрләре", соңрак "Кызыл Татарстан" исемнәрен йөртә. 1960 елдан бирле – "Социалистик Татарстан". 1970нче елларда тиражы 175 мең данәгә җитә. 1992 елдан – Ватаным Татарстан дип атала.

                                               

Татарстан гербы

Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт гербы – Татарстан дәүләти символы. 1992 елның 7 февралендә Татарстан Дәүләт Шурасы тарафыннан расланды. Дәүләт гербын куллану кагыйдәләре "Татарстан Республикасының дәүләт символлары" канунында күрсәтелгән. Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт гербының авторлары – филология фәннәре докторы Назыйм Ханзафаров идеясе һәм рәссам-монументалист, Татарстан Рәссамнәр берлеге әгъзасы Риф Фәхретдинов башкаручы.

                                               

Татарстан язучылар берлеге

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Татарстан язучылар берлеге - Татарстан профессиональ язучылар оешмасы. Берлек 1936 елда оеша. Берлекнең идарә рәисе: 2016-2021 елларда ― Данил Салихов. 2021 елдан ― Ркаил Зәйдулла Бүгенге көндә Татарстан язучылар берлегендә 333 язучы бар. Бөек Ватан сугышыннан соң, 1960нчы елларда 100 кеше исәпләнгән. 7 миллион татар өчен 300 язучы күп түгел, кайвакыт күпсенүчеләр булса да. Күреп торасыз, бүген безнең әдәби сүзебез бөтен татарга да барып җитә алмый. СССР таркалгач, миллион ярым татар кешесе Урта Азиядә яшәп калды, шулай ук ике миллионнан артык ...

                                               

"Татарстан" радиосы

Эфирга чыгу ешлыклары – 252 кГц 1190 м һәм УКВ 68.48 Мгц. Татарстанда шулай ук чыбыклы радио аша тапшырыла. Эфир вакытлары: 6 белән 8.00 арасында, 10 белән 11.00 арасында, 12.10 белән 14.00 арасында дүшәмбедән кала. Шимбә һәм якшәмбе – 8дән 14.00 кадәр. Көн саен кыска дулкыннарда "Татарстан дулкынында" тапшыруы чыга: 8.10да 15110 кГц, 10.10 - 9690 кГц, 12.10 – 15195 кГц.

                                               

Татарстан Республикасы гимны

Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт гимны - 1992 елда кабул ителгән. Җөмһүриятнең Дәүләт гимны авторы - бөек татар композиторы Рөстәм Яхин. Дәүләт гимнын куллану кагыйдәләре "Татарстан Җөмһүрият дәүләт символлары" канунында күрсәтелгән. 1998 елда аранжировка ясаучы һәм симфоник оркестр өчен әзерләүче - Муса Мирзәев, азәрбайҗан композиторы.

                                               

Татарстан (телерадиокомпания)

Казан телевидение студиясе эфирга беренче мәртәбә 1959 елның 3 ноябрендә чыкты. Ә радиотапшырулар исә моннан элек - 1927 елның 7 ноябрендә. 1992 елда "Татарстан" дәүләт телевидение һәм радиотапшыру компаниясе оештыра. 1990 елларда "ТРТ" каналы Татарстан радиосы һәм телевидениесе оештыра, әмма 2000 елларда ул "Россия" каналына күчә. 2004 елның 24 декабрендә компания БДТРК нең филиалы була. "Татарстан" ДТРК программалары "Россия-1", "Россия-2", "Россия-24" каналларында, "Русия радиосы", "Казан" дулкыннарында чыгалар. Компания директоры - Фирдус Салих улы Гималтдинов.

                                               

Татарстан Республикасы Дәүләт Советы

Татарстан Республикасы Дәүләт Советы - Татарстан Республикасы ның даими канун чыгару органы. Шура 5 елга сайланган 100 депутаттан тора. Татарстан Дәүләт Советы депутатына намзәтлекне һәр 21 яшькә җиткән Татарстан ватандашы кыла ала. Депутатлар бермандатлы округлар 50 кеше һәм фиркаләр исемлеге 50 кеше буенче сайлана. 2009 елда фиркаләр өчен киртә 7 %-ка күтәрелә.

                                               

Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы - Русия Совет Федератив Социалистик Республикасы эчендә булган автономияле республика.

                                               

Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты

Татарстан Республикасы Президенты алдында җаваплы. Аның статусы һәм эшчәнлек тәртибе ТР Конституциясенең 3 нче бүлегендә һәм "РФ субъектлары дәүләт хакимиятенең кануннар чыгару вәкиллекле һәм башкарма органнарын оештыруның гомуми принциплары турында" федераль кануны нигезләмәләрендә тасвирланган.

                                               

Татарстан Республикасының Халык артисты

Татарстан Республикасының Халык артисты - ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1940 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны - 250 кеше. Татарстан Президенты 1991 елга кадәр - ТАССР ЮШ Президумы тарафыннан югары осталыкка ия булган, күренекле сәнгать образлары, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концерт, эстрада, цирк программалары, музыкаль, телевизион һәм радио әсәрләре иҗат иткән һәм республиканың сәнгати мәдәниятенә зур өлеш керткән, җәмәгатьчелеккә киң танылган артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, музыкаль башкаручыларга һәм баш ...

                                               

Татарстан (журнал)

"Татарстан" журналы - Татарстанда 1920 елның декабреннан нәшер ителүче айлык иҗтимагый-сәяси hәм әдәби-нәфис басма. Татар һәм рус телләрендә басыла.

                                               

Татарстан - Яңа Гасыр

Татарстан - Яңа Гасыр - Татарстанның ике дәүләт телендә тапшыручы теле-радио-компаниясе. Үзенә Татарстанның бердәнбер иярчен каналын - ТНВ, "Болгар радиосы" н 2012 елның 1 гыйнварына кадәр - "Яңа гасыр" радиосы, "Love-радио" радиосының Казан филиалын, "На волне Татарстана - Татарстан дулкынында" гәҗитен кертә. 2012 елның 15 июненнән яңа "ТНВ - Планета" каналы тәкъдим ителә.

                                               

Arça

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Arça şähäre. Arça Rayonınıñ üzäge. Tatarstannıñ tönyaq-könbatış töbägendä Qazannan 65 km, Qazansu yılğası buyında urnaşqan. Qazan-ägerçe timer yulında stansiä.

                                               

Arça rayonı

Arça Daruğası 15 18. yöz, Arça Öyäze 1708 96., Arça Kantonı 1920 1930. Rayun 1930 nıñ 10 awgustında oyıştırıla. Oyışqan waqıtında Arça rayonına 63 awıl şurası, 64136 keşe yäşägän 113 toraq punkıt kerä. Rayunnıñ çikläre häm mämüri büleneşe berniçä tapqır üzgärä. 1940 ta mäydanı - 1087 km², xalqı - 54.3 meñ keşe, 34 awıl şurası, 112 toraq punkıt bula. 1944 neñ 19 fiwrälendä Arça rayunınıñ ber öleşe yaña oyıştırılğan Çürile rayunına birelä 1956 nıñ 14 mayında kire qaytarıla. 1960 ta rayon 1095.5 km² cir bili, tärkibendä bistä şurası, 16 awıl şurası, 111 toraq punkıt isäplänä. TASSR da mämüri ...

                                               

Портал: Татарстан

                                               

Qırım Tatarları

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Qırım Tatarları üzataması: Qırımtatarlar, Qırımlar - Törki xalıq. 1989. yıldağı xalıq sanın isäpkä alu waqıtında 270.000nän artıq keşe terkälgän. Ukrainada Qırım yarımutrawında, Xerson ölkäsendä, Rusiädä nigezdä Krasnodar häm Stavropol kraylarında häm Üzbäkstan başlıça Tashkänt Taşkent belän Färğänä ölkälärendä) yäşilär. Törkiä, Romaniä häm Bolğarstandä dä Qırımtatar diasporaları bar.

                                               

Tatarstan

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Tatarstan - Könçığış Awrupada urnaşqan, Räsäy Federatsiäse belän berläşkän häm Räsäy Federatsiäse subyektı bulğan demokratik xoquqıy däwlät cömhüriät. Tatarstan Konstitutsiäse, Räsäy Federatsiäse häm Tatarstan arasındağı maxsus şärtnämä nigezendä Räsäy Federatsiäse belän berläşkän cömhüriät. Könbatışta – Çuaşstan, Tönyaq-Könbatışta – Çirmeş İle, Tönyaqta – Kirov ölkäse, Tönyaq-Könçığışta Udmurtiä, Könçığışta Başqortstan, Könyaq-Könçığışta Irımbur ölkäse, Könyaqta Samar häm Sember ölkäläre belän çiktäş.

                                               

Tatarstan awıl xucalığı

Awıl xucalıq produksísı ikmäk, tire h.b., eçke íxtíacnı qänäğätländerüdän tış, çitkä dä çığarılğan. Ğasırlar däwamında ällä ni zur üzgäreşlär kiçermägän awıl xucalığı 1918. yıldan soñ üzgärtep qorıla: cirgä xosusí milek beterelä, kümäk xucalıqlar oyışa başlí. 1929 1937. yıllarda awıl xucalığında kümäkläşterü ütkärelä. 500 meñnän artıq awıl xucalığı urınına 3847 kolxoz häm 51 sovxoz oyışa. Awıl xucalığına 5 meñnän artığraq traktor häm 2 meñ çaması kombayn qaytarıla. İkençe Bötendönya suğışınnan soñ kolxozlarnı ereländerü säyäsäte başlana, íqtísadí artta qalğan kolxozlar cirlegendä yaña sovx ...

                                               

Tatarstan klimatı

Tatarstan klimatı, urtaça kontinental, çäye cılı, qışı urtaça salqın. Qoyaş radiasiäse häm atmosfera sírkulásiäse tösirendä formalaşa. Klimatqa urınnıñ reliefe, üsemleklär qaplamı, hídrografik çeltäre yoğıntı yasí. 20. yöz urtalarınnan başlap klimatqa keşelär eşçänlege täsir itä. Yıllıq ğomumí radiasiä 3900 MJ/m 2 çaması, yıllıq radiasion balans 1350 MJ/m 2. Qoyaş balqışı ber yılğa 2000 säğätkä yaqın. Közen-qışın, ğomumän, yıl däwamında cillär kübräk könyaq häm könyaq-könçığıştanraq isä. yaz häm cäy könnärendä tönyaq cilläre qabatlana. Köçle cillär qışqı aylarda küzätelä. Yılnıñ salqın waq ...

                                               

Tatarstan mäğärife

Tatarstanda 148 Çuaş, 45 Udmurt, 24 Çirmeş, 5 Muqşı-Erzä mäktäbe uñışlı eşli. Şulay uq 55 Ukrain, Äzeri, Ärmän, Yähüd, Görcä, Başqort, Alman telläre uqıtqan yäkşämbe mäktäpläre dä bar. Tatar telen däwlät tele bularaq qullanu maqsatınnan, ul Tatarstannıñ böten mäktäplärendä dä uqıtıla. Mäğärif ölgäsendä mäğlümätläşterü eşendä şaqtí zur eş ütkärelde. Tatarstannıñ 2015 mäktäbendä informatík sínıfları açıldı. Päräwezgä çığa alğan mäktäplärneñ sanı üste. Mäktäplärdä sanaqlar bulu säbäple, alarnı belem birü eşenä kertü tere räweştä başqarıla. Xäzerge köndä Tatarstanda 8 tözätü mäktäbe eş itä. Bu ...

                                               

Tatarstan rayonnarı

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Tatarstan 45 rayonğa 1927.neñ 27. Febräldän bülänä. Soñraq rayon sanı 70kä citä, 1963.tä 17gä qala. Xäzer Tatarstanda 43 administrativ rayon. Qazanda 7 şähär rayonı ğämäldä. Tatarstan rayonnarı: A Ä B C Ç D E F G Ğ H İ I J K L M N Ñ O Ö P Q R S Ş T U Ü V W X Y Z

                                               

Tatarstan tabiğäte

Respublika florasında 109 semyälıqqa qarağan 1330 üsemlek töre isäplänä häm urman, bolın, dala, saz, basu çüp ülännäre berlegen täşkil itä. İxtiofawnada balıqnıñ 52 töre: qorban balığı, sudaq, çurtan, cäyen, sazan, çabaq, ğustera, kälçäk, kük çabaq, berş h.b. mäğlüm, şulardan iñ zatlısı - çögä balığı. Cir-su xaywannarınıñ 11 töre ; söyrälüçelärneñ 8 töre yäşi. Ornitofawna 295 tör qoştan ğıybarät; şularnıñ 38% çıpçıqsımannar, 19% şöldisımannar otryadına qarıy. Respublika territoriäsennän 13 tör arealınıñ könyaq çige, 5 tör arealınıñ tönyaq çige, 2 tör arealınıñ könçığış çige uza. İmezüçelär ...

                                               

İske Qazan

İske Qazan - 13-16 yözlärdä Qazansu yılğası buyındağı Bolğar-Tatar şähäre. Xäzerge Urıs Urmatı awıllığı häm Qamay şähärlege qazış cirläre şul İske Qazan qaldıqları dip uylanıla.

                                               

Şäymiev Mintimer

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Mintimer Şärip ulı Şäymiev 1937., däwlät häm säyäsät eşleklese, Tatarstannıñ berençe Präzidente. Mäskäw Xalıqara Mönäsäbätlär İnstitutınıñ şäräfle professorı 1998. 1959. yıldan xucalıq häm däwlät eşendä; 1969 1983. yıllarda TASSR meliorasí häm su xucalığı ministere; 1983. yılda MŞ räiseneñ 1. urınbasarı. 1983 85. yıllarda KPSSnıñ Tatarstan Ölkä Komitäte särqätibe. 1985 89.da TASSR MŞ räise. 1989 90. yıllarda KPSSnıñ Tatarstan Ölkä Komitäte 1. särqätibe. 1990 91. dä TSSR YŞ Präzidiumı räise. 1991. yılnıñ Yünennän TR Präzidente 1996. yılnıñ Martı ...

                                               

Идел алды икътисади районы

Идел алды икътисади районы - Татарстанның икътисади районнарының берсе. Район Татарстанның көнбатышында, Тау ягында урнашкан. Район мәйданы 7456 км². Монда Апас, Кайбыч, Зывыз, Буа, Тәтеш һәм Чүпрәле районнары, ике шәһәр - Буа һәм Тәтеш, ике штб - Зывыз һәм Затун керә. Төп елгалары - Идел һәм Зөя. Идел алды аша Зөя-Сембер тимер юлы уза. Зур станциясе - Буа. Икътисадының төп юнәлеше - авыл хуҗалыгы. Авыл хуҗалыгы җирләре зурлыгы - 562.9 мең га.

                                               

Иннополис лицее

"Иннополис лицее" – Иннополис шәһәрендәге белем бирү учреждениесы. Адресы - Квантовый бульвары, 3 нче йорт. Уку оешмасының профиле – физика һәм математика юнәлешләре. Хәзерге вакытта директоры - Сулимова Надежда Алексеевна.

                                               

Казан

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Казан - Татарстан Җөмһүриятенең башкаласы, Россиянең икътисади, мәдәни, сәяси үзәкләренең берсе. Иделнең сул ягында, аңа Казансу кушылу урынында урнашкан зур порт. Шәһәрнең теркәлгән "Россиянең өченче башкаласы" бренды бар, шулай ук ярымрәсми рәвештә ул "Россия федерализмы үзәге башкаласы" һәм "бөтендөнья татарларының башкаласы" дип атала. 2005 елда Казан шәһәре 1000-еллыгын бәйрәм итте, 2013 елда Казанда XXVII Җәйге Универсиада узды. 2015 елда - су спорт төрләре буенча Дөнья чемпионаты үткәрелде, ә 2018 елда шәһәр Россиянең башка шәһәрләр белә ...

                                               

Казан икътисади районы

Казан икътисадый районы - Татарстанның икътисади районнарының берсе. Казан икътисади районына Казан шәһәре, Яшел Үзән, Югары Ослан, Лаеш, Питрәч, Биектау һәм Әтнә районнары кергә. Бу район Татарстанның якынча 13 % җирлеген алып тора, һәм Татарстанга кертелгән инвестицияләрнең 51%шушы районга юнәлттерелә. Татарстанда эшләнгән товарларның 28% шушы җирлектә җитештерелә. Биредә химия һәм нефтехимия җитештерү оешмалары, җиңел сәнагать, урман эшкәртү өлкәләре алга киткән. Икътисадчылар фикеренчә бу район иң көчле икътисадый район саналачак, һәм ул күбесенчә республика башкаласының үсешенә нык бә ...

                                               

Милли университет (концепция)

Татар Милли университетлары концепцияләре - Татар милли университет булдыру шартларын, ысулларын, нигезләрен күзаллау, XX-XXI гасырлар арасында көн кадагына куелган төп сорауларның берсе.

                                               

Татарстан байраклары

                                               

Татарстан Республикасы Кызыл китабы

Татарстан Республикасы Кызыл китабы - Татарстан Республикасы законнары нигезендә чыгарыла торган рәсми документ. Сирәк очрый торган һәм юкка чыгу куркынычы астында булган хайваннар, үсемлекләр һәм гөмбәләр саны, таралышы, аларны саклауның торышы, шулай ук юкка чыгу сәбәпләре һәм аларны саклау һәм яңадан торгызу буенча чаралар турында мәгълүматны үз эченә ала.

                                               

Татарстан Республикасы халык уен кораллары дәүләт оркестры

Татарстан Республикасы халык уен кораллары дәүләт оркестры – Татарстанның музыка сәнгате өлкәсендә әйдәүче һөнәри коллектив. Сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижеры – профессор Анатолий Шутиков, Россиянең халык артисты, Тукай премиясе лауреаты 2001. РСФСР һәм ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе. Концерт программаларын куючы-режиссер - Нина Короева, РФ атказанган сәнгать эшлеклесе. Оркестр директоры – Юрий Жуков. Концертларны алып баручы – лектор, музыка белгече Лилия Апакова, ТР атказанган артисты.

                                               

Татарстан суверенлыгы турында референдум

Татарстан суверенлыгы турында референдум - Татарстан Республикасы халкының Татарстанның дәүләт бәйсезлеге декларациясен яклау мәсьәләсенә багышланган референдум. Референдум 1992 елның 21 мартында чит ил күзәтчеләре катнашында, Россия җитәкчелегенең каршылыгы шартларында уза. Референдум нәтиҗәләренә нигезләнеп республика үз суверенлыгы турында игълан итә. Татарстан бәйсезлеген республика районнарында 75%, шәһәрләрдә 55% халык хуплады. Әмма Казанда референдум каршылыкка очрады. Башкала халкының 44% гына декларацияне яклады, ә Бөгелмә шәһәре халкының 32% гына" әйе” дип белдерде.

                                               

Татарстан флорасының Кара китабы

"Татарстан флорасының Кара китабы", "Кара китап" - конторольсез үрчегән, шул сәбәпле табигатькә куркыныч тудырган хайван һәм үсемлек төрләре турында мәгълүмат тупланучы китап. "Кара китап" - популяцияләре кимү сәбәпле сакланырга тиешле үсемлек һәм җәнлекләр турында мәгълүмат тупланучы "Кызыл китап" ның антонимы. "Кара китап" тагы үсемлекләр табигатькә куркыныч тудыра.

                                               

Портал: Тау ягы

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →